Oproep editie 2012

Een nieuwe editie van de Prijs Belgische Ontwikkelingssamenwerking is gelanceerd. Deze oproep is open tot 31 maart 2011. U kan in het reglement lezen of u in aanmerking komt voor deelname.

Ik wil me kandidaat stellen

De levende aarde: cultuur, landbouw en kennis in een veranderende Mexicaanse mestiezengemeenschap

Jonas VANREUSEL student laureaat


°1975 België
Bio-ingenieur land- en bosbeheer, Universiteit Antwerpen / Katholieke Universiteit Leuven, 1998

La tierra viva: cultura agrícola y conocimiento campesino en una comunidad mestizo-mexicana en desarrollo

Jonas Vanreusel, een agronoom met bijkomende opleiding in de antropologie en ontwikkelingsantropologie, onderzoekt in zijn werk de relatie tussen conceptenparen zoals moderniteit-traditionalisme, globalisering-lokalisering, welke een belangrijke rol spelen zowel met betrekking tot ontwikkelingssamenwerking als tot wetenschap en politiek. Deze dualiteiten worden gekenmerkt door vooroordelen die moeilijk uit de weg te ruimen zijn in het denken rond alternatieven voor ontwikkeling en culturele zelfontplooiiing.
Verandering en traditie zijn processen die enkel als uiterste tegenpolen kunnen worden onderscheiden: een traditioneel systeem houdt altijd de kiemen voor innovatie, optimalisering en dynamisme in. Nieuwe elementen worden in elk cultureel systeem gekneed en toegeëigend, zoals deze gevalsstudie van een mestiezendorp in Mexico, dat een lange ontwikkeling heeft gekend in de marge van het kapitalistisch-koloniale systeem, aantoont.
De 'contextuele' traditionele systemen t.t.z. locale systemen aangepast aan bepaalde ecologische en culturele omstandigheden, hebben altijd bijdragen van buitenaf geïntegreerd in het lokale kennissysteem, in zoverre hun flexibiliteit en draagkracht dit toeliet.
Het is in dit verband dat het mogelijk wordt om vanuit diep respect voor, interesse in, en dialoog met het locale - op ervaring gebaseerde - landbouwkennissysteem, elementen van de moderne wetenschap te integreren om aan de lokaal waargenomen (en niet extern opgedrongen) noden te voldoen. Idealiter kan zo ook een dynamiek gecreëerd worden om het lokaal evenwicht te herstellen, daar waar de recentelijke snelle veranderingen (vb. migratiepatronen, introductie van landbouwscheikundige stoffen) te overweldigend blijken.
Jonas Vanreusel rechtvaardigt dit besluit door het te schilderen vanuit zijn multidisciplinaire invalshoek als agronoom-antropoloog in een rurale gemeenschap in Mexico, die de schok ervaart tussen twee manieren van produceren, denken en organiseren. In Mexico ligt de landbouwhervorming, geïnspireerd door de ideologie van de revolutie, aan de grondslag van sociale ontwikkelingsprojecten. De bestudeerde regio kan, mits behoud van een zekere autonomie, volop gebruik maken van de nieuwe dynamiek en van de hulpbronnen door de regering ter beschikking gesteld, om zelf hun watervoorziening te verbeteren - een systeem van kanalen die op een gemeenschappelijke basis onderhouden worden. Deze vorm van ontwikkeling als een heft dat in eigen handen wordt genomen, versterkt dan weer de eenheid binnen de gemeenschap, welke voordien voornamelijk bewerkstelligd werd door lokale feesten.
Diverse factoren bevorderen de flexibiliteit om moderne concepten te integreren en de confrontatie met de toekomst aan te gaan maar tot op heden is er vanwege de regering nog geen hulp geboden voor ontwikkelingsprojecten die de lokale participatie, het respect voor het systeem van kennis en de stabiliteit van het ecosysteem als uitgangspunten nemen.

verslag door Prof. Dr. Isabel Yepez del Castillo, Institut d'Etudes de Développement Université Catholique de Louvain-la-Neuve