Oproep editie 2012

Een nieuwe editie van de Prijs Belgische Ontwikkelingssamenwerking is gelanceerd. Deze oproep is open tot 31 maart 2011. U kan in het reglement lezen of u in aanmerking komt voor deelname.

Ik wil me kandidaat stellen

Dendrochronologische evaluatie van het El Niño-effect in Oost-Afrika. Gevalstudie : Isoberlinia tomentosa (Harms) Craib et Stapf

Valérie TROUET student laureaat
valerie.trouet@agr.kuleuven.ac.be

°1974 België
Bio-ingenieur in het land- en bosbeheer, Universiteit Gent, 1999

Dendrochronologische evaluatie van het El Niño-effect in Oost-Afrika. Gevalstudie : Isoberlinia tomentosa (Harms) Craib et Stapf

Regelmatig verschijnen berichten in de pers over ongewone droogteperiodes die eventueel gepaard gaan met geweldige bosbranden en even ongewoon grote hoeveelheden neerslag in tropische landen. Dit alles veroorzaakt telkens opnieuw een schrijnend menselijk lijden. De ongewone klimatologische fenomenen worden dikwijls toegeschreven aan het zogenaamde El Niño effect. In equatoriaal Oost-Afrika komt dit neer op een aanzienlijke stijging van neerslag en temperatuur (de warme fase), gevolgd door een koude fase met een daling van beide.
Om tijdig te kunnen anticiperen op de nefaste gevolgen van deze klimatologische schommelingen is het belangrijk om dit fenomeen goed te begrijpen. Daarvoor zijn wetenschappelijke gegevens over een voldoende lange periode (minstens enkele tientallen jaren) nodig. Aangezien lange meteorologische tijdreeksen in Afrika schaars zijn, is het belangrijk deze te kunnen reconstrueren. Klimatologische reconstructie werd reeds dikwijls met succes toegepast aan de hand van groeiringgegevens van bomen. In regio's met goed onderscheiden seizoenen, neemt de dikte van de bomen vooral toe door de vorming van jaarlijkse discontinue houtlagen, herkenbaar onder vorm van concentrische ringen op een dwarsdoorsnede van de stam. Deze ringen zijn dikker in jaren van goede boomgroei, bvb. te wijten aan overvloedige regenval, en dunner in ongunstigere jaren. Voor Afrika was deze onderzoeksmethode tot nu toe nog niet mogelijk.
Het afstudeerwerk van Valérie Trouet kan in deze context worden gesitueerd. Omdat de dendrochronologische benadering voor Oost-Afrika nieuw is, dienden drie vragen beantwoord te worden.
(1) Zijn er groeiringen bij Oost-Afrikaanse bomen ? Het antwoord op deze vraag vergde een houtanatomische methode.
(2) Is het groeiringpatroon van verschillende bomen synchroon ? Hiertoe werden schijven verzameld van boomstronken uit Tanzania.
(3) Kan er informatie over El Niño afgeleid worden uit het gezamelijk groeiringpatroon van een populatie bomen ? Dit kwam neer op een statistische benadering.
Er werden inderdaad significante verbanden gevonden tussen jaarringbreedte en El Niño (SOI - Southern Oscillation Index). Hieruit wordt besloten dat een klimatologische reconstructie op basis van jaarringgegevens uit Oost-Afrika inderdaad mogelijk is.
Valerie Trouet 's werk kan beschouwd worden als een pionierswerk op het vlak van de studie van de invloed van El Niño op de Afrikaanse ecosystemen. Het lijdt geen twijfel dat men voor een duurzame ontwikkeling van deze systemen nood heeft aan een goede kennis van de gunstige , maar soms ook rampzalige effecten van El Niño op de productiviteit van bossen, gewassen en visserij.