Oproep editie 2012

Een nieuwe editie van de Prijs Belgische Ontwikkelingssamenwerking is gelanceerd. Deze oproep is open tot 31 maart 2011. U kan in het reglement lezen of u in aanmerking komt voor deelname.

Ik wil me kandidaat stellen

Neuro-inflammatie bij West-Afrikaanse slaapziekte bij de mens: een basis voor een verbeterde stadiumbepaling

Veerle LEJON researcher laureaat
vlejon@itg.be

°1971 België
Licentie in de wetenschappen, richting biochemie, Universiteit Antwerpen, 1993

Neuro-inflammation in human West-African trypanosomiasis: a basis for improved stage determination

Trypanosomiasis of slaapziekte wordt veroorzaakt door de parasiet, Trypanosoma brucei gambiense. De ziekte is beperkt in verspreiding tot West- en Centraal-Afrika en wordt overgedragen door tseetseevliegen (Glossina sp.). De vliegen geraken besmet door bij een bloedmaaltijd bij een patiënt met slaapziekte de parasiet op te zuigen. Na een rijpingsproces in het darmkanaal komen ze terecht in de speekselklieren van de vlieg, van waaruit ze bij een volgende beet aan een nieuwe patiënt kunnen worden doorgegeven. Na de beet vermenigvuldigen de ingespoten trypanosomen zich eerst in de huid om daarna uit te zwermen naar bloed en lymfe (eerste ziektestadium). De meeste lymfeklieren worden groter, vooral in de halsstreek. Uiteindelijk dringen de parasieten het centrale zenuwstelsel binnen (tweede ziektestadium) en veroorzaken een meningoëncefalitis, die onbehandeld bijna steeds tot de dood leidt.
Het resultaat van de behandeling met geneesmiddelen wordt grotendeels bepaald door het stadium van het ziekteproces waarop men de behandeling start. De geneesmiddelen worden verdeeld in stoffen die actief zijn tijdens het eerste ziektestadium (bv. Pentamidine) en geneesmiddelen die werken in het tweede ziektestadium omdat ze ook tot in het hersenweefsel doordringen (bv. Melarsoprol). Geneesmiddelen voor het tweede ziektestadium zijn zeer toxisch. Het is dus zeer belangrijk met grote zekerheid het onderscheid tussen beide ziektestadia te maken. Tot voor kort kon dit uitsluitend gebeuren door het onderzoek van lumbaalvocht in goed uitgeruste laboratoria waarbij het aantal cellen en de eiwitconcentratie in het lumbaalvocht werd bepaald aangevuld met een microscopisch onderzoek. Ook het personeel moet goed zijn opgeleid. In een groot deel van de endemische regio’s zijn deze voorwaarden voor de correcte diagnostiek niet aanwezig.
Deze thesis illustreert de ontwikkeling van een terreintest (LATEX/IgM) die zeer eenvoudig in het gebruik is, geen belangrijke apparatuur vereist en ook probleemloos af te lezen is. De test spoort in het lumbaalvocht IgM antilichamen tegen trypanosomen op. Bij patiënten in het tweede ziektestadium zijn deze vrijwel steeds aanwezig en kan men ze met deze kaarttest opsporen zelfs als men het lumbaalvocht 1:4 verdunt. Bij het vinden van een positieve uitslag voor deze test is het geraadzaam de patiënt te behandelen met de toxische geneesmiddelen voor het tweede ziektestadium. Dit werk levert zo een duidelijke bijdrage in de strijd tegen de slaapziekte, welke een grote bedreiging vormt voor de bevolking van talrijke Afrikaanse landen.

verslag door Prof. Dr. J. Verhaegen, Afdeling Microbiologie-Bacteriologie, Universitaire Ziekenhuizen, Leuven