Oproep editie 2012

Een nieuwe editie van de Prijs Belgische Ontwikkelingssamenwerking is gelanceerd. Deze oproep is open tot 31 maart 2011. U kan in het reglement lezen of u in aanmerking komt voor deelname.

Ik wil me kandidaat stellen

Strategieën voor de toekenning van gronden en voedselzekerheid/Het geval Brazilië

Claire DEBUCQUOIS student genomineerd


België
Diploma

Stratégies d'allocation des terres et sécurité alimentaire/Le cas du Brésil

Goede gezondheid vereist goede voeding. In onze moderne samenleving wordt de verhouding tussen beide algemeen aangenomen. Tegelijkertijd is de strijd tegen armoede één van de prioriteiten geworden van de ontwikkelingspolitiek. We kunnen echter alleen maar vaststellen dat de meeste armen in de wereld mensen zijn die op het platteland leven en dat drie kwart onder hen honger lijdt. Voeding is de eerste primaire behoefte van de mensheid en voedselzekerheid moet onbetwist op wereldschaal als een publiek goed worden beschouwd. Vandaag zijn vele landbouwers in ontwikkelingslanden ondervoed en gaan gebukt onder zware gezondheidsproblemen terwijl juist het uitoefenen van hun beroep een garantie zou moeten zijn voor een toereikende voedselproductie om op zijn minst te voorzien in de behoeften van hun gezin.
Claire Debucquois’ werk handelt over de toewijzing van de gronden en de impact ervan op de voedselzekerheid voor de bevolking, met Brazilië als onderzoekskader. Zoals de auteur beklemtoont, is de grondkwestie een centraal gegeven in elk ontwikkelingsproces: het is de basis van alle bestaansmiddelen, betekent rijkdom maar ook verplichting, bron van leven. De economische rol van de grondrijkdommen is overduidelijk, aangezien zij in de eerste plaats activiteiten mogelijk maken met betrekking tot voedselproductie, zoals landbouw en veeteelt. De verdeling van de gronden speelt ook een cruciale rol met betrekking tot rechtspraak en volwaardig burgerschap. Het feit dat men aanspraak kan maken op een stuk grond houdt onschatbare gevolgen in zowel op sociaal vlak – in het algemeen en meer specifiek betreffende werkverhoudingen en - voorwaarden – als cultureel gezien. Ten slotte heeft het toegepaste landbouwtype, dat nauw gelinkt is met de strategieën van toewijzing van gronden, impact van velerlei aard op het milieu, die niet meer moet worden aangetoond. Deze drie pijlers – een economische, sociale en milieugerelateerde– vormen de ‘driehoek’ van duurzame ontwikkeling, het concept waarvoor de Verklaring opgesteld op de Top van de Aarde van Rio de Janeiro in 1992 een inspirerende benaderingswijze biedt. In het licht van de fundamentele rol van de toewijzing van de gronden met betrekking tot de drie criteria waarvan sprake en gezien de talrijke dimensies die het fenomeen aanneemt (problematiek van gender, rurale ontwikkeling, onderwijs, opname van gemeenschappen in een ‘globaliserende’ wereld, enz.), bestaat er geen twijfel over de relevantie van het in dit eindwerk behandelde onderwerp.
Met Brazilië heeft de genomineerde een verstandige keuze gemaakt om dit onderwerp aan te snijden. Op dit moment maakt het land – in volle opkomst – immers deel uit van de landbouwgrootmachten die de wereldmarkt overspoelen met landbouwgrondstoffen vanuit sterk gekapitaliseerde grote exploitaties. Het werk vertrekt vanuit de uitdaging van de toekenning van gronden in Brazilië – een land dat niet zozeer gebukt gaat onder onderontwikkeling als onder slechte ontwikkeling – het ‘mau-desenvolvimento’ dat Fernando Henrique Cardoso zo graag keer op keer aanhaalde – en helpt op die manier de reflectie over de essentiële vraag naar voedselzekerheid en duurzame ontwikkeling. De analyse baseert zich hierbij op de problematiek - in al zijn facetten - waar ontwikkelingslanden mee te maken hebben.
Praktisch gezien is de inductieve methode die gebruikt wordt in het kader van dit werk gebaseerd op talrijke interviews met verschillende actoren op het terrein. Dit draagt in zeer ruime mate bij tot een multidisciplinaire benadering in de zoektocht naar oplossingen die zowel de socio-economische als milieuaspecten van de problematiek moeten integreren. De ongelijkheid in de toegang tot de gronden in Brazilië en meer algemeen in de wereld duidt op een verstoord evenwicht, dat, samen met nog andere factoren, leidt tot honger. Het werk houdt rekening met de nieuwe strategieën wat betreft de aanschaf van gronden en probeert hun impact af te wegen. Het opent pistes voor een meer gericht en bijgevolg ook duurzamer ontwikkelingsbeleid.

 

Verslag : Prof. Philippe Lebailly, Eenheid Economie en Rurale Ontwikkeling, Université de Liège - Gembloux Agro-Bio Tech