Oproep editie 2012

Een nieuwe editie van de Prijs Belgische Ontwikkelingssamenwerking is gelanceerd. Deze oproep is open tot 31 maart 2011. U kan in het reglement lezen of u in aanmerking komt voor deelname.

Ik wil me kandidaat stellen

Artsen Zonder Grenzen België (1980 - 1987), het ontstaan van een NGO

Jean-Benoît FALISSE student laureaat
jbfalisse@gmail.com

°1984 België
Licentiaat in de Geschiedenis, Université Catholique de Louvain, Louvain-la-Neuve, 2006

Médecins Sans Frontières Belgique (1980 - 1987), genèse d'une ONG

In haar meer dan 25-jarige geschiedenis, heeft Artsen Zonder Grenzen-België vanuit de verschillende lagen van de Belgische maatschappij blijken van erkenning - zowel formele als informele - gekregen. De belangrijkste hiervan blijven de niet aflatende steun van een groot publiek van donoren en van de jonge artsen, verpleegkundigen en logistieke medewerkers die bereid zijn om met de organisatie in vaak moeilijke omstandigheden op missie te vertrekken. Een laatste blijk van erkenning ontbrak nog: de interesse vanwege de geschiedkundigen. Met zijn studie over de eerste zeven jaar van het bestaan van de niet-gouvernementele organisatie (NGO), vult Jean-Benoît Falisse een gedeelte van deze leemte.
Het werk over hedendaagse geschiedenis dat de heer Falisse geschreven heeft is in verschillende opzichten opmerkelijk. Zijn grote verdienste is dat hij zich heeft vastgebeten in de moeilijke taak zeldzame bestaande documenten te verzamelen. In de beginperiode was de NGO nog volop bezig met haar ontwikkeling en de taak zich te bekommeren om bevolkingsgroepen die in gevaar verkeerden. Daardoor besteedde de organisatie op dat moment weinig aandacht aan wat op een dag voer zou worden voor geschiedkundigen. De onderzoeker heeft de klif van het zwakke institutionele geheugen omzeild door de stichters van de NGO te bevragen. Doordat zij ermee akkoord gingen zijn talrijke vragen te beantwoorden en soms hun persoonlijke archieven voor hem open stelden, hebben deze laatste hem een schat aan informatie geboden. Deze maakt het mogelijk voor de lezers om niet alleen de bliksemsnelle opgang van het AZG-project in de Belgische samenleving te volgen maar ook de eerste interne strubbelingen. Het meest interessante deel van het werk bevindt zich daarenboven op dit niveau. De auteur mengt de archieven met de herinneringen, analyses en opinies van 11 protagonisten uit de beginperiode, waaronder sleutelpersonages als Philippe Laurent, Réginald Moreels, Eric Goemaere en Rony Brauman (om de bekendste te noemen). Hij creëert op die manier een trouw beeld van verschillende crisissen, die men als emancipatie- en groeiproblemen zou kunnen bestempelen. Met betrekking tot bepaalde conflicten - denken we maar aan deze uit 1985 met AZG-Frankrijk over de Liberté Sans Frontières (vrijheid zonder grenzen) en de kwestie van het afleggen van getuigenissen uit Ethiopië - geeft de auteur de details (die allen die ooit voor de organisatie gewerkt hebben zullen weten te appreciëren) en daarenboven ook de spanningslijnen die geregeld de AZG-beweging - ondertussen met internationale status - blijven beroeren. Moet AZG de opbouw van de Noord-Zuid betrekkingen en de heersende visies over deze betrekkingen aan het licht brengen; hoe kan men hulp aan volkeren in gevaar en mediabelangstelling met elkaar verzoenen?
We hopen dat het werk een groot publiek zal bereiken. Het is quasi verplichte literatuur voor de duizenden Belgen en buitenlanders die ooit voor AZG-België gewerkt hebben, er nog werken of dat in de toekomst zullen doen. AZG is een groots idee, de ontwikkeling ervan moet voortaan gevoed worden door een blik op het verleden.
 

verslag: Prof. B. Meessen, Departement Volksgezondheid, Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen