Oproep editie 2012

Een nieuwe editie van de Prijs Belgische Ontwikkelingssamenwerking is gelanceerd. Deze oproep is open tot 31 maart 2011. U kan in het reglement lezen of u in aanmerking komt voor deelname.

Ik wil me kandidaat stellen

De culturele kwestie en het Burkinees schoolsysteem. Een geschiedkundige en socioantropologische benadering

Géraldine ANDRÉ student laureaat
andre@fucam.ac.be

°1980 België
Licentiate filosofie en letteren, 2002

La question culturelle et l'institution scolaire burkinabé. Approche historique et socio-anthropologique

De kwestie van het talengebruik in postkoloniale omstandigheden is cruciaal voor een diepgaand begrip van de ontwikkelingsdynamiek en van wat ermee op het spel staat op lokaal niveau. De studente legt zich erop toe dit aan te tonen door in haar studie zowel de socioculturele aspecten als de economische en sociale uitdagingen van het tweetalig onderwijs op te nemen. Het tweetalig onderwijs is een optie die opgenomen is in de ontwikkelingspolitiek van Burkina Faso maar heeft niet dezelfde gevolgen voor alle betrokken partijen. Inderdaad, zoals Géraldine André ons er doet aan herinneren, heeft de koloniale instelling nieuwe scheidingslijnen getekend in gemeenschappen waarop zij haar stempel drukte. Zij (de koloniale instelling) heeft aldus nieuwe opvoedingscriteria opgelegd – die de begrippen opvoeding en onderwijs soms verwisselden – waarbij de verwerking van kennis en ingevoerde gewoonten de overhand kregen op de oude kennis en gebruiken die perfect aangepast waren aan de prekoloniale context. Het op Europese leest geschoeide onderwijs, samen met de beheersing van de Franse taal, werden omgevormd tot één van die criteria en opgenomen in de waanidee van het succes. Het gaf toegang tot bezoldigde functies, waarvan het prestige in schril contrast kwam te staan met de “boerenmassa” die niet volgens de Europese school gevormd was.
De opeenvolgende politieke maatregelen in Burkina Faso met betrekking tot de linguïstische en culturele materie tonen aan dat de postkoloniale regeringen getracht hebben onderwijsformules te introduceren die de ontwikkeling zouden kunnen stimuleren, rekening houdend met de lokale talen en kennis. Deze pogingen hadden geen succes door de verhoudingen tussen de elites en de lokale bevolkingsgroepen. Deze laatste stonden inmiddels weigerachtig tegenover onderwijs in hun eigen taal. Ze beschouwden dit als een nieuwe discriminatie. De aanbevelingen van de Bretton Woodsinstellingen botsen met het gebruikelijke beeld van een vooruitgang gekoppeld aan de kennis van het Frans. Het programma kadert daarenboven in een meer algemene context van een administratieve decentralisatiepolitiek. In het kader van de verzadiging van het openbaar ambt is wat lokaal tot stand komt opnieuw veelbelovend voor vooruitgang. Dit draagt bij tot het gebruik van de plaatselijke talen, waarvan de herwaardering daarenboven een ondergewaardeerd onderwijzend korps opnieuw kan motiveren. De inzet van de leerkrachten is zeer zeker de basisvoorwaarde voor het succes van het tweetalig onderwijs.
De analyse is op een briljante manier uitgevoerd, door de geschiedenis en de actuele politieke ontwikkelingen te integreren in de methoden en perspectieven die eigen zijn aan de antropologie, meer bepaald de langdurige verbondenheid van de onderzoeker met zijn onderzoeksterrein. De analyse is uitgevoerd op een interessante manier, op basis van een perfect aangepaste en goed geassimileerde literatuur. Deze thesis is vanaf heden bruikbaar voor iedereen die betrokken is bij het talengebruik in het onderwijs in een postkoloniale context.
 

verslag: Dr. Danielle de Lame, Etnosociologie & Etnogeschiedenis, Koninklijk Museum voor Midden-Afrika, Tervuren