Oproep editie 2012

Een nieuwe editie van de Prijs Belgische Ontwikkelingssamenwerking is gelanceerd. Deze oproep is open tot 31 maart 2011. U kan in het reglement lezen of u in aanmerking komt voor deelname.

Ik wil me kandidaat stellen

Systeemanalyse van de knelpunten in bananenteelt in Rwanda

Julie VAN DAMME student genomineerd
julie.vandamme@uclouvain.be

°1985 België
Bio-ingenieur, landbouwwetenschappen, Université catholique de Louvain, Louvain-la-Neuve, 2008

Analyse systémique des contraintes en culture bananière au Rwanda

In Rwanda en het hele gebied van de Afrikaanse Grote Meren zijn bananen het belangrijkste voedselgewas voor miljoenen mensen. Deze worden vooral geteeld door kleinschalige boeren. Het merendeel van deze bananen zijn niet de gele dessertbananen, maar kookbananen. Verder zijn er ook bierbananen, waarvan het sap vers kan worden gedronken, maar het merendeel wordt gebruikt om bier te brouwen.
Bananen worden het hele jaar door geoogst, hun permanente bladerdek beschermt de steile hellingen tegen erosie en het organisch afval van de bananenplant wordt terug in de grond gebracht. Voor de boeren zijn bananen dus erg belangrijk voor de voeding van de familie, maar ook qua inkomen en duurzaamheid van de exploitatie. Tientallen procenten landbouwgrond staan daarom onder bananen, meestal in mengteelt met bonen en andere gewassen.

De laatste jaren is er echter een beduidende vermindering van de opbrengst van bananen, grotendeels veroorzaakt door ziekten en insecten. Onderzoekers proberen hiervoor een oplossing te brengen via verbeterde en meer aangepaste teeltmethoden en/of verbeterd plantmateriaal.
In het dichtbevolkte Rwanda vroeg de regering zich ook af hoe ze de meer dan 10 miljoen mensen kan voeden met het weinige, steile, en vaak weinig vruchtbare beschikbare land. Men besloot het land op te delen in landbouwproductiezones. Boeren werd vervolgens gevraagd zich te richten op het gewas dat voor hun zone was uitgekozen, bijvoorbeeld aardappels in het noordwesten, maniok in het zuiden, en bananen in het zuidoosten. Deze “landbouwspecialisatie” moet de landbouw moderniseren om zo de productie te verhogen. Zo wil de regering het merendeel van de bierbananen vervangen door kookbananen. In sommige gebieden mochten boeren geen bonen meer in de bananenvelden verbouwen - dat zou de opbrengst verlagen zo dacht men.

Julie Van Damme bestudeerde als studente aan de UCL wat boeren, landbouwvoorlichters, onderzoekers en beleidsmakers zagen als de belangrijkste problemen en kansen voor de onderzochte bananensystemen. Ze deed dat samen met nationale en internationale onderzoekers van het CIALCA consortium dat door DGOS wordt gesteund (www.cialca.org).
In haar interviews merkte Julie dat boeren het niet altijd eens waren met de visie van de regering. De landbouwvoorlichters hadden grote moeite de boeren te overtuigen van het nut van het regeringsbeleid dat tegen jarenlange tradities ingaat. Andere problemen zijn slechte toegang tot de markt, een grotere variabiliteit van de regenseizoenen met langere droge seizoenen, beperkte mogelijkheden tot industriële verwerking van (bier)bananen en een beperkte capaciteit om nieuwe en betere bananenvariëteiten snel te vermenigvuldigen en ter beschikking te stellen van de boer.

Julie Van Dammes onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat oplossingen voor kleinschalige boeren alleen duurzaam kunnen werken indien de ganse opzet technisch klopt en wanneer het draagvlak reikt van boer tot beleidsmaker. Binnen CIALCA gebruikt men de resultaten van haar onderzoek om oplossingen te ontwikkelen die het beste passen bij de prioriteiten van zowel de boeren als de beleidsmakers.
 

verslag: Dhr. J. Kalders, Internationaal Milieubeleid en Landbouwonderzoek, Directie-generaal voor Ontwikkelingssamenwerking D4.3, Brussel